Muzeum Oddziały Muzeum "Skansen Wsi Pogórzańskiej" w Szymbarku Wystawy Stałe
Wystawy Stałe PDF Drukuj Email

Ekspozycja stała prezentująca 15 obiektów wraz z wyposażeniem dziewiętnastowiecznej wsi pogórzańskiej (chałupy, stodoły, obory, wiatraki, olejarnie, ule).


Chałupa z Moszcenicy
Chałupa zbudowana około 1900 roku wchodziła w skład średniozamożnego gospodarstwa. Obiekt jest typowym przykładem jednotraktowej chałupy pogórzańskiej. Zbudowany z bali i półbali, konstrukcji zrębowej. Belki wiązane na rybi ogon. Szpary między belkami wypełnione sianem łąkowym. Dach konstrukcji krokwiowej, czterospadowy, kryty słomą.
W chałupie znajdują się cztery pomieszczenia w układzie amfiladowym. Na lewo od sieni komora, po prawej piekarnia i izba. W komorze i izbie podłoga z desek, w sieni i piekarni ubite z gliny klepisko. W izbie prezentowane przykłady tradycyjnego zdobnictwa.. Wnętrza urządzone na lata trzydzieste XX wieku.

Obora ze Stróżnej, k. XIX w
Obiekt konstrukcji zrębowej, zbudowany z okrąglaków. Szpary między belkami wypełnione sianem łąkowym. Dach czterospadowy, kryty słomą w schodki. W oborze znajdują się cztery pomieszczenia. Część główna- dwudzielna stanowi osobne pomieszczenie dla kilku krów oraz wozownię z wydzielonym miejscem dla konia. W wozowni umieszczony jest wóz wyjazdowy- wasąg. Dwudzielna przybudówka w dolnej części mieści chlewik, górna część przeznaczona jest dla kur.


Stodoła ze Stróżnej
Obiekt zbudowany pod koniec XIX wieku, pochodzi z średniozamożnej zagrody. Podmurówka z kamieni spojonych gliną. Ściany budowy zrębowej, między belkami pozostawione szczeliny dla zapewnienia przewiewu. Dach krokwiowy, czterospadowy, kryty słomianą strzechą ułożoną schodkowo.
Budynek trójdzielny, składa się z przelotowego boiska i dwóch sąsieków.


Stodoła plebańska z Zagórzan
Budynek gospodarczy, zbudowany pod koniec XVIII wieku, usytuowany był wraz z obiektem bliźniaczym na terenie gospodarstwa plebańskiego.
Obiekt budowy zrębowej, ściany z okrągłych bali świerkowych. Dach konstrukcji jętkowej, czterospadowy, kryty słomą ułożoną w schodki.
W stodole znajdują się dwa obszerne sąsieki oraz boisko na którym prezentowane są pojazdy, stanowiące w okresie międzywojennym własność zamożniejszych mieszkańców wsi: dworskie sanie oraz trzy bryczki ze znaczniejszych gospodarstw chłopskich.

Chałupa dymna z Siar
Chałupa zbudowana w drugiej połowie XIX wieku. Ostatni właściciel mieszkał w niej do 1973 roku. Wnętrze chałupy odtworzone jest jako ubogie mieszkanie samotnego człowieka, prowadzącego działalność rzemieślniczą (tkactwo); urządzone na okres z początku XX wieku.
Obiekt stanowi przykład jednobudynkowej zagrody pogórzańskiej. Do budynku dostawiono w późniejszym czasie kurnik. Od strony południowej do sieni przylega składzik,, pod nim piwnica o kolebkowym sklepieniu. Pomieszczenia te dostępne są z sieni.
Konstrukcja budynku zrębowa, wykonana z półbali. Zrąb bielony wapnem. Przestrzeń miedzy belkami wypełniona sianem łąkowym. Dach czterospadowy, konstrukcji krokwiowo- jętkowej, kryty słomą ułożoną w schodki. W chałupie znajdują się trzy pomieszczenia w układzie amfiladowym: sień, piekarnia, izba. We wszystkich wnętrzach gliniane klepisko.
Dymna piekarnia jest pomieszczeniem mieszkalno- gospodarczym, w którym część powierzchni wydzielone jest na stanowisko dla krowy. Sporo miejsca zajmuje również piec wbudowany w ścianę pomiędzy piekarnią a izbą, składający się z zamkniętego blachą paleniska, nalepy, masywu piekarniczego i części grzewczej w izdebce. Piekarnia wyposażona jest w podstawowe sprzęty i naczynia kuchenne.
Izba jest skromnie umeblowana, pełniła funkcję warsztatu i mieszkalną. Sporo miejsca zajmują tu urządzenia i narzędzia do tkania płótna lnianego.

Olejarnia z Gródka
Obiekt został wzniesiony w pierwszej połowie XIX wieku. Olejarnia wchodziła w skład zamożnego gospodarstwa chłopskiego.
Budynek olejarni jest konstrukcji zrębowej, z wystającymi ostatkami. Zbudowany z okrąglaków, częściowo ociosanych. Ściany wiązane na rybi ogon. Przestrzeń między belkami wypełniona sianem łąkowym, w części polepiona gliną. Dach konstrukcji krokwiowej, czterospadowy, kryty słomą w schodki. Kalenica i dolne krawędzie dachu wzmocnione gontem.
Olejarnia była zakładem usługowym, opierającym się na pracy własnej właściciela surowca pod nadzorem olejarza. Działała do 1950 roku.
W budynku znajdują się dwa pomieszczenia z urządzeniami do obróbki siemienia: stępy nożne, niecki, prasa śrubowo–klinowa do tłoczenia oleju. We wnętrzach gliniana polepa.
.
Kuźnia z Turzy
Budynek został zbudowany pod koniec XIX wieku. Pierwotnie kuźnia należała do dworu. W okresie międzywojennym stała się własnością pracującego w niej kowala. Użytkowana była do 1967 roku. Kuźnia reprezentuje wiejski zakład usługowy, opierający się na pracy właściciela obiektu. Odtworzony został wygląd przeciętnej kuźni pogórzańskiej z okresu międzywojennego.
Kuźnia wyposażona jest w dawne urządzenia i narzędzia kowalskie. Przy palenisku miech, kłoda na wodę, kloc z kowadłem. Obok stolik z narzędziami do podkuwania.

Chałupa z Szymbarku
Chałupa ta jest najmłodszym obiektem na terenie skansenu (datowana na 1924 rok).
Obiekt stanowi przykład zmian zachodzących w okresie międzywojennym, widocznych w wyglądzie zewnętrznym obiektu, przy zachowaniu układu wnętrz typowych dla starszych budynków. Chałupa zbudowana jest z obciosanych belek, na węgłach przyciętych do linii ścian, szpary między belkami utkane mchem. Dach półszczytowy, kryty gontem. Wpływa to na urozmaicenie zabudowy na terenie skansenu.
Ze względu na planowaną funkcję (budynek recepcyjny), po przeniesieniu do skansenu dokonano wewnętrznych przeróbek. Po lewej stronie sieni urządzony jest warsztat stolarski. Druga część obiektu stanowi miejsce wystaw zmiennych.

Chałupa z Gródka
Chałupa jest jednym z pierwszych obiektów przeniesionych na teren skansenu.
Chałupa znajdowała się na posesji średniozamożnego gospodarstwa. Obiekt został wzniesiony w 1886 roku.
Chałupa stanowi przykład tradycyjnego zdobnictwa zrębów, charakterystycznego szczególnie dla miejscowości Gródek. W części mieszkalnej, na lewo od drzwi wejściowych, ściany zdobione dużymi kropkami z wapna, w dolnej części bielone w całości wapnem z dodatkiem „siwki”. Zdobienie kropkami także przy drzwiach wejściowych. Część chałupy, po prawej strony od drzwi w całości bielona wapnem.
Dach trójspadowy, kryty słomą w schodki. Kalenica wzmocniona gontem.
W chałupie zachowany dawny układ wewnętrzny. Znajdują się tu cztery pomieszczenia w układzie amfiladowym. W dawnej izbie i komorze mieści się magazyn,, natomiast piekarnia jest miejscem w którym organizowane są wystawy. W piekarni widoczne są ślady dawnego wyglądu (zachowane są odymione belki powały, „woźnica”, tragarz z wyrytą datą budowy).
Przed chałupą, ciekawa w formie buda dla psa, wydrążona w połówce drewnianego kloca, nakryta gontowym daszkiem.

Wiatrak z Krygu
Zbudowany na początku XX wieku, służył do mielenia zboża. Wiatrak rolkowy, powszechnie nazywany paltrakiem. Ustawiony na metalowym słupie- osi, co pozwalało na obracanie mechanizmu z całą obudową, w zależności od kierunku wiatru. Na ścianie frontowej koło wietrzne z ośmioma drewnianymi łopatami. Ściany budynku drewniane, konstrukcji ryglowej, szalowane deskami. Dach dwuspadowy, kryty gontem.
Wnętrze niewielkich rozmiarów, całość powierzchni zajmują urządzenia młyna.

Wiatrak turbinowy z Ropy
Zbudowany w 1935 roku. Budynek drewniany, konstrukcji słupowej, oszalowany deskami i listwami nakładkowymi. Półokrągły daszek pokryty jest papą. Wiatrak jest nieruchomy. Do kierunku wiatru ustawiana jest wieżyczka z kołem wiatrowym. Wewnątrz kompletne urządzenie: żarna, zsyp na ziarno, skrzynia na mąkę, przekładnia pasowa, wprowadzająca w ruch mechanizm.


Piec garncarski
Piec ma formę typową dla terenu Pogórza, posiada kształt półkolistej czaszy; wykonany z cegły i gliny, spód wyłożony cegłą. Z przodu duży trójkątny otwór, który na czas wypalania naczyń zabudowywano cegłą. Przy podstawie, na obwodzie pieca cztery otwory paleniska. Wewnątrz ułożone naczynia, z których część pochodzi z odbywających się pokazów toczenia naczyń na kole garncarskim, znajdującym się obok pieca

Krzyż przydrożny (rekonstrukcja)
Krzyż wzorowany jest na powszechnie występujących na terenie Pogórza drewnianych krzyżach z kapliczkami. Kapliczka umieszczona jest na skrzyżowaniu belek. Wewnątrz znajduje się rzeźba Chrystusa Frasobliwego. Ramiona krzyża przystrojone wieńcem z jedliny i kwiatami z bibuły.
 

„Skansen Wsi Pogórzańskiej” im. prof. Romana Reinfussa

Godziny otwarcia

Sezon letni : maj - wrzesień

poniedziałek - piątek 9:00 - 17:00
sobota, niedziela 9:00 - 18:00

Sezon zimowy: październik - kwiecień

poniedziałek - piątek 9:00 - 15:00
sobota, niedziela - nieczynne

Ostatni zwiedzający przyjmowani są pół godziny przed zamknięciem

Wystawy stałe

Ekspozycja prezentująca 15 obiektów wraz z wyposażeniem dziewiętnastowiecznej wsi pogórzańskiej - zobacz więcej

Dane kontaktowe

38-311 Szymbark,
tel. 18 351-31-14

email: skansen.szymbark@gmail.com

Mapa dojazdu